انواع اختلالات شخصیتی کدام هستند و چه علائمی دارند؟ اختلالات شخصیتی شامل 10 بیماری روانپزشکی قابل تشخیص است که در پنجمین و جدیدترین نسخه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) شناسایی و شرح داده شده است.
هر یک از این اختلالات علائم و ویژگی های خاص خودشان را دارند و می توانند منجر به بروز عوارض جدی و حتی مشکلاتی در برقراری رابطه با دیگران شود. اما تشخیص زودهنگام و درمان فوری هر یک از اختلالات شخصیتی می تواند از بروز این عوارض جلوگیری کند.
برای همین سعی کرده ایم در این مقاله از همکده، اختلالات شخصیتی را براساس علائم و علل آنها مورد بررسی قرار دهیم؛ همچنین میتوانید برای درمان این اختلالات از ما مشاوره فردی دریافت کنید.
انواع اختلالات شخصیتی
DSM-5 اختلالات شخصیت را بر اساس ویژگی های کلیدی مشترک به سه گروه یا خوشه سازماندهی و تقسیم بندی می کند که در زیر بیان شده است.
خوشه A از اختلالات شخصیتی
افراد با اختلالات شخصیتی A با رفتارهای عجیب و غریب یا غیرعادی تشخیص داده می شوند. افراد مبتلا به اختلالات شخصیتی خوشهای A معمولاً دچار اختلالات عمده در برقراری روابط با دیگران میشوند، زیرا رفتار آنها ممکن است نسبت به سایر افراد کمی عجیب و مشکوک تلقی شود.
انواع اختلالات شخصیتی خوشه A عبارتند از:
اختلال شخصیت پارانوئید: این اختلال بین 2.3٪ تا 4.4٪ از بزرگسالان در ایالات متحده را تحت تأثیر قرار می دهد علائم افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید بی اعتمادی مزمن و فراگیر نسبت به سایر افراد، سوء ظن به فریب خوردن یا استثمار شدن توسط دیگران، از جمله دوستان، خانواده و شرکا است.
اختلال شخصیت اسکیزوئید: این اختلال با انزوای اجتماعی و بی تفاوت بودن نسبت به افراد دیگر مشخص می شود. اختلال شخصیت اسکیزوئید در مردان کمی بیشتر از زنان دیده می شود. افراد مبتلا به این اختلال اغلب به عنوان افراد سرد یا گوشه گیر توصیف می شوند، به ندرت با افراد دیگر روابط نزدیک برقرار می کند و حتی در برخی شرایط ممکن است درگیر درون نگری و خیال پردازی باشند.
اختلال شخصیت اسکیزوتایپی: این اختلال باعث بروز گفتار، رفتار و ظاهر عجیب و غریب در افراد می شود. همچنین مبتلایان به این اختلال ممکن است با باورهای عجیب تشخیص داده شوند. آنها حتی ممکن است در برقراری ارتباط با دیگران مشکل داشته باشند.
خوشه B اختلالات شخصیتی
مبتلایان با اختلالات شخصیتی خوشه B با رفتار نمایشی یا نامنظم تشخیص داده می شوند. افرادی که دارای اختلال شخصیتی از این خوشه هستند، دوست دارند یا احساسات بسیار شدیدی را تجربه کنند یا رفتارهای بسیار تکانشی، نمایشی، بی بند و باری یا قانون شکنی را از خودشان بروز دهند.
انواع اختلالات شخصیتی خوشه B عبارتند از:
- اختلال شخصیت مرزی: اختلالات شخصی مرزی با بی ثباتی در روابط بین فردی، احساسات و رفتارهای تکانشی مشخص می شود.
- اختلال شخصیت خودشیفته: اختلالات شخصیت خودشیفته با خود محوری، تصور اغراق آمیز از خود و عدم همدلی با دیگران همراه است.
- اختلال شخصیت هیستریونیک: افراد با این اختلال دارای هیجانات و توجه بیش از حد است که اغلب منجر به بروز رفتارهای نامناسب اجتماعی برای جلب توجه می شود.
- اختلال شخصیت ضداجتماعی: برخلاف اکثر اختلالات شخصیتی دیگر، علائم این اختلال در دوران کودکی خود را بروز میدهد. علائم این اختلال شامل بی توجهی به قوانین و هنجارهای اجتماعی و عدم پشیمانی در برابر اشتباهات است.
اختلالات شخصیتی خوشه C
اختلالات شخصیت خوشه C با اضطراب مشخص می شود. احساس اضطراب و ترس زیاد در افراد مبتلا به اختلالات شخصیتی در این خوشه بسیار زیاد و شایع است.
انواع اختلالات شخصیتی خوشه C عبارتند از:
- اختلال شخصیت اجتنابی: در مبتلایان به این نوعی اجتناب اجتماعی بروز می کند که این اضطراب ناشی از ترس از بی کفایتی و انتقاد دیگران است.
- اختلال شخصیت وابسته: این اختلال شامل ترس از تنها ماندن است. افراد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته دوست دارند کارهایی را انجام دهند تا دیگران را وادار به مراقبت از آنها کنند.
- اختلال شخصیت وسواس فکری اجباری: ابتلا به این اختلال با نوعی وسواس ذهنی به نظم، کمال گرایی و کنترل روابط همراه است. اگرچه نامی مشابه دارد، اما مشابه اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD) نیست .
علائم اختلالات شخصیتی
اختلالات شخصیت معمولاً در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ظاهر می شوند، در طول سالیان متمادی ادامه می یابند و حتی می توانند باعث ناراحتی زیادی شوند. آنها به طور بالقوه می توانند باعث درگیری شدید با افراد دیگر شوند و بر روابط، موقعیت های اجتماعی و اهداف زندگی افراد تأثیر بگذارند.
افراد مبتلا به اختلالات شخصیت اغلب متوجه بروز مشکلاتی که دارند و حتی مشکلاتی که برای دیگران ایجاد می کنند، نیستند. اما به طور کلی، علائم ناشی از اختلالات شخصیتی را می توان به دو دسته مشکلات خودشناسی و بین فردی تقسیم بندی کرد.
مشکلات خودشناسی، عبارتند از:
- خودانگاره ناپایدار
- ناسازگاری در ارزش ها، اهداف و ظاهر
مشکلات بین فردی عبارتند از:
- بی احساس بودن نسبت به دیگران (ناتوانی در همدلی)
- مشکل در شناخت مرزهای بین خود و دیگران
- سبک های ارتباط ناسازگار، جدا، بیش از حد احساسی، توهین آمیز یا غیرمسئولانه
تشخیص انواع اختلالات شخصیتی
طبق DMS-5، تشخیص هر گونه اختلال شخصیتی در فرد باید ویژگی های و معیار های خاصی داشته باشد که مهمترین آنها عبارتند از:
- شروع الگوهای رفتاری که می تواند به نوجوانی یا اوایل بزرگسالی بازگردد.
- الگوهای رفتاری که با هیچ اختلال روانی، مصرف مواد یا شرایط پزشکی قابل توضیح نباشد.
- الگوهای رفتاری مزمن و فراگیر که بر عملکرد اجتماعی، کار، مدرسه و روابط نزدیک تأثیر می گذارد.
- علائمی که دو یا چند مورد از چهار حوزه زیر را تحت تأثیر قرار می دهند: افکار، احساسات، عملکرد بین فردی، کنترل تکانه
علت اختلالات شخصیتی
تقریباً 10٪ از جمعیت عمومی و بیش از نیمی از بیماران روانپزشکی در محیط های بالینی مبتلا به اختلال شخصیت هستند. اگرچه کارشناسان هنوز به طور کامل علل اختلالات شخصیتی را تشخیص نمی دهند، اما آنها معتقدند که هم عوامل ژنتیکی و هم عوامل محیطی ممکن است باعث بروز این اختلالات شوند.
تقریباً 50 درصد از انواع اختلالات شخصیتی به عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی نسبت داده می شود. عوامل ژنتیکی می توانند خطر ابتلا به هر یک از این اختلالات را بیشتر کنند، در حالی که تجربیات و سایر عوامل محیطی ممکن است به عنوان محرک در ایجاد اختلال شخصیت عمل کنند.
همچنین ارتباط معنی داری بین سابقه آسیب های دوران کودکی و همچنین آزار کلامی وجود دارد. به نحوی که بررسی ها نشان می دهد کودکانی که آزار کلامی را تجربه میکنند سه برابر بیشتر در معرض اختلالات شخصیت مرزی، خودشیفته، وسواسی-اجباری یا پارانوئید در بزرگسالی قرار دارند. واکنشپذیری بالا در کودکان، از جمله حساسیت به نور، صدا، بافت و سایر محرکها نیز با برخی اختلالات شخصیتی مرتبط است.
