احساس گناه بازمانده چیست؟

وقتی فاجعه رخ می دهد، از ستاره های خوش شانسی و بخت خود تشکر می کنیم. اما ممکن است ما نیز احساس گناه کنیم. وقتی فاجعه به نزدیک‌ترین افراد ما می‌رسد اما ما را سالم می‌گذارد، برخی از ما از ستاره‌های خوش شانس خود تشکر می‌کنیم، اما برخی دیگر احساس گناه می‌کنند. “چرا من نه؟” می‌پرسیم، یا «چه کاری می‌توانستم برای جلوگیری از این کار انجام دهم؟» این اظهارات نشانه های یک پدیده غیر رسمی اما بسیار واقعی به نام گناه بازمانده است. در این مقاله از وب سایت مرکز مشاوره همکده به بررسی احساس گناه بازمانده پرداخته ایم. این مرکز ارائه دهنده خدمات حضوری و مشاوره تلفنی روان شناسی می باشد. مرکز مشاوره همکده اولین و بزرگ ترین مرکز مشاوره در ایران است.

احساس گناه بازمانده چیست؟

وقتی فردی معتقد است که با زنده ماندن از یک رویداد غم انگیز که در آن دیگران مرده اند یا تسلیم شده اند، کار اشتباهی انجام داده است، احساس گناه بازمانده به وجود می آید. این می تواند در سراسر طیف ظاهر شود، از احساسات تلخ و شیرین تا ناامیدی همه جانبه. معمولاً احساس گناه بازمانده پس از یک فاجعه بزرگ (مانند مرگ در میدان جنگ یا سقوط هواپیما) رخ می دهد، اما می تواند به روش های غیرمنتظره ای نیز ظاهر شود.

به عنوان مثال، یک دانش‌آموز از سوریه در حالی که در ایالات متحده ریاضیات می‌خواند، نگران سرنوشت خانواده و کشورش است. او می گوید: «من کاری نکردم که لایق امنیت باشم. چگونه می توانم تمام روز بنشینم و با اعداد بازی کنم وقتی خانواده ام در رنج هستند؟» یا، یک گروه حمایت از سرطان برای از دست دادن یکی از اعضای خود عزادار می شوند و از یکدیگر می پرسند: «چرا او مرده است در حالی که ما هنوز اینجا هستیم؟ چرا ما خوش شانس هستیم؟» یا، کارمندی که شغلش را حفظ می‌کند در حالی که همکارش که به همان اندازه واجد شرایط است در یک «اندازه مناسب» شرکتی اخراج می‌شود، نسبت به امتیاز ناموجه خود احساس ناراحتی می‌کند. “چرا باید شغلم را حفظ کنم؟” او می پرسد.

برای ارتباط با روانشناس کلیک کنید ارتباط با روانشناس

سرانجام مردی از دست دادن خواهرش که اخیراً خودکشی کرده غمگین است. با تمام وجود دلتنگ اوست و خودش را سرزنش می کند: «کاش بهتر بود با او ارتباط برقرار می کردم. می توانستم جلوی او را بگیرم.»

موضوعات مربوط به احساس گناه بازمانده

احساس گناه بازمانده چیست؟

نمونه های زیادی وجود دارد، اما به طور کلی، گناه بازمانده در یکی از سه موضوع قرار می گیرد:

احساس گناه در مورد زنده ماندن

این همان چیزی است که ما معمولاً وقتی به احساس گناه بازمانده فکر می کنیم به آن فکر می کنیم – اگر در حالی که دیگران رنج می بردند، ایمن می ماندید، ممکن است احساس کنید که لیاقت ایمن بودن را ندارید و همچنین باید آسیب می دیدید. شما انصاف و عدالت دنیا را زیر سوال می برید.

احساس گناه به خاطر کاری که «باید» انجام می دادید

از اینکه به اندازه کافی انجام نداده اید احساس پشیمانی می کنید. باید میدونستی؛ باید بیشتر تلاش می کردی شاید سعی کردید کسی را نجات دهید اما موفق نشدید. یک احساس شکست یا مسئولیت متورم وجود دارد: “اگر فقط کاری را متفاوت انجام می دادم.”

احساس گناه به خاطر کاری که انجام دادید

همچنین ممکن است برای کارهایی که انجام داده اید احساس گناه کنید، از کنار زدن دیگران برای فرار از یک تیرانداز فعال تا فرار از فقر با ترک خانواده خود برای فرصت های بهتر در خارج از کشور.

احساس بد به خاطر کارهای تصادفی

احساس گناه بازمانده چیست؟

ممکن است به خاطر کارهایی که انجام داده اید و صرفا تصادفی بوده اند احساس گناه بازمانده کنید. در «روزی که موسیقی مرد» در سال 1959، ستاره موسیقی کانتری ویلون جنینگز قرار بود در هواپیمایی باشد که بادی هالی، بیگ باپر و ریچی والنز را کشت.

وقتی او به بادی هالی گفت که صندلی خود را به عنوان یک لطف به Big Bopper مبتلا به آنفولانزا واگذار کرده است و می‌ خواهد سوار اتوبوس تور بدون گرما شود، هالی به شوخی گفت امیدوار است که جنینگز در اتوبوس یخ کند. جنینگز بیست ساله به شوخی گفت: “امیدوارم هواپیمای شما سقوط کند.” او ده ‌ها سال بعد در مصاحبه ‌ای گفت: خدای متعال، سال‌ ها فکر می‌ کردم که من باعث آن اتفاق شدم. جنینگز گفت که سعی کرده در مورد آن فکر یا صحبت نکند، که یک واکنش رایج به نام اجتناب است. احساس گناه بازمانده به تنهایی یک تشخیص رسمی نیست. اما با PTSD مرتبط است، که تا حد زیادی یک تشخیص رسمی است. اجتناب، همراه با احساس سرگیجه، هوشیاری، جدایی و به راحتی مبهوت شدن، از علائم اصلی PTSD هستند.

علائم مشابه PTSD تنها نشانه‌های احساس گناه در بازماندگان نیستند. علائم اضافی عبارتند از وسواس در مورد آنچه اتفاق افتاده، احساس سردرگمی، بی لیاقتی، یا دوگانگی در مورد زندگی، اهانت به معنای زندگی، یا گرفتار شدن در این حس که مهم نیست کجا بروید، هرگز واقعاً امن نیستید. خود محکوم کردن و انزوای ناشی از آن بر سلامت و روابط شما تأثیر می گذارد.

با احساس گناه بازمانده چه کار کنیم؟

اگر به گناه بازمانده مبتلا هستید، چه کاری می توانید انجام دهید؟ این نیاز به زمان و صبر دارد، اما در ادامه این مقاله چند تکنیک وجود دارد که باید امتحان کنید. آن هم زمانی که وجود شما باعث می شود احساس گناه کنید.

بپرسید چه کسی واقعاً مسئول است

به خود یادآوری کنید، اگر کسی، واقعاً مقصر است. آیا دانش‌آموز سوری واقعاً مسئول مصائب کشورش است؟ نه – به دولت سوریه، داعش و سایر نیروهای جهانی که از کنترل او خارج شده اند نگاه کنید. آیا کارمند مسئول اخراج همکارش است؟ البته که نه؛ نگاه به رهبران شرکت، سیاست های نسنجیده، حتی بازار. در پایان باید برای کسانی که از دست رفتند عزاداری کرد، اما قصور این از دست دادن را به عهده نگیرید. مواقع دیگر، هیچ کس مسئول نیست. ممکن است یک فاجعه طبیعی یا تصادفی باشد. چیزی که نمی توانستید پیش بینی کنید، برای آن آماده کنید یا از آن جلوگیری کنید. صرف نظر از این، ما همچنان احساس مسئولیت می کنیم.

چرا بازماندگان احساس مسئولیت شخصی دارند؟ در موقعیت‌هایی که احتمالاً نمی‌توانستید رویدادها را بشناسید یا از آن جلوگیری کنید، اما همچنان احساس گناه می‌کنید، ممکن است احساس گناه به عنوان یک حس کاذب کنترل عمل کند. وقتی احساس سرزنش می کنیم اما بار مسئولیت را بر عهده می گیریم، به خود می گوییم که تصادفی یا بی اهمیت نبوده است.

به خود یادآوری کنید که می توانید غم و اندوه و از دست دادن را تحمل کنید

احساس گناه بازمانده چیست؟

به همان اندازه که احساس گناه وحشتناک است، می تواند آسان تر از مقابله با ویرانی ناشی از غم و اندوه باشد. تمرکز بر احساس گناه می تواند راهی ظریف یا حتی ناخودآگاه برای جلوگیری از غم و اندوه باشد. اما اجتناب از احساسات واقعی که در زیر احساس گناه جوش می زند، اوضاع را به مرور بدتر می کند. مانع حرکت، پذیرش اتفاق ها و احساس بهتر می شود.

تجربه احساسات شدید ناامن یا بد نیست. شما می توانید احساسات خود را به هر شکلی که مناسب شماست تجربه کنید و روی آن کار کنید. شاید شما از آن دسته افرادی هستید که جیغ می زنند و گریه می کنند. شاید برای خروج احساسات خود در مورد آن یادداشت می کنید، شاید فقط می خواهید برای چند روز ساکت و تنها باشید. تمام این ها به احساس گناه بازمانده هم کمک می کنند.

به این فکر کنید که افرادی که شما را دوست دارند در مورد بقای شما چه احساسی دارند

حتی اگر شک دارید، به نحوی، نباید هنوز اینجا باشید، به خود یادآوری کنید که اگر شما نبودید چه کسی ویران می شد. به همه افرادی فکر کنید که عمیقاً به شما اهمیت می دهند و از اینکه حال شما خوب است خوشحال و راحت می شوند. به شما هدیه بقا داده شده است. بنابراین به جای اینکه آن هدیه را رد کنید زیرا احساس می کنید لیاقت ندارید، آن را با کسانی که شما را دوست دارند به اشتراک بگذارید. حداقل لیاقتش را دارند.

این یک بازی با جمع صفر نیست

در زیر احساس گناه بازمانده این ایده پنهان است که شانس زیادی برای دور زدن وجود دارد. بهره بری از ثروت خوب با این معنی است که شخص دیگری از آن محروم شده است. اما شانس تصادفی است. قرعه‌کشی نمونه‌ای کامل از شانس دلخواه است: گاهی اوقات هیچ‌کس شماره قرعه‌کشی برنده را ندارد. گاهی اوقات چندین نفر جایزه را به اشتراک می گذارند. شانس اینکه شما به طور خاص به آن ضربه بزنید با انتخاب دیگران افزایش یا کاهش نمی یابد. سخت است بپذیریم که نظم بیشتری در کارها وجود ندارد، اما زمانی که این کار را انجام دهیم، احساس می کنیم که به حق است.

کاری را برای شخص دیگری انجام دهید

احساس گناه بازمانده چیست؟

حداقل، احساس گناه می تواند انگیزه ای برای اقدام هدفمند باشد. در حالی که ممکن است احساس گناه را پشیمانی نسبت به گذشته بدانیم، اما باعث می شود به آینده نگاه کنیم. احساس گناه ما را وادار می کند تا همه چیز را تا جایی که می توانیم درست کنیم. ما راه‌هایی برای بزرگداشت، خدمت و احترام به کسانی که از دست رفته‌ اند پیدا می‌کنیم و به خود این فرصت را می‌ دهیم که در ذهنمان مقداری از احساس گناه را کاهش دهیم.

مراقب خودتان باشید

اگر از تجربه‌ای دلخراش جان سالم به در برده‌اید یا به‌طور دیگری جا مانده‌اید، مراقبت از خود، هم از نظر جسمی و هم از نظر عاطفی، برای بهبودی ضروری است. خوب غذا بخورید، خوب بخوابید، بدن خود را حرکت دهید، و حمایتی برای درک همه چیز پیدا کنید. احساس گناه بازمانده در کارنامه عاطفی ما جایی دارد.

 

 

 

 

تا دیر نشده با یه مشاور متخصص صحبت کن
منابع
psychologytoday

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا